Макала тапшыруу
Том 17, № 4, 2025 / Барактар 115-141

Жаңы төрөлгөн ымыркайларда мурун бөлүгүнүн кыйшайышы: адабиятка сереп

Алибек Адхамов Гулимбай Бабаханов
Кабыл алынган убакыт 15.08.2025
Түзөтүлгөн 18.11.2025
Кабыл алынган 25.12.2025

Аннотация

Жаңы төрөлгөн ымыркайларда мурун бөлүгүнүн кыйшайышы (ЖТМБК) неонаталдык оториноларингологиянын актуалдуу жана жетиштүү изилденбеген маселеси болуп саналат. Жаңы төрөлгөндөрдүн мурун көңдөйүнүн анатомиялык-функционалдык өзгөчөлүктөрү бөлүктүн аз гана деформациясынын өзү клиникалык жактан маанилүү болушуна шарт түзөт, анткени ал мурун аркылуу дем алуунун бузулушуна, эмүү жана эмчек эмизүү процессинин кыйындашына, гипоксиянын өнүгүшүнө алып келип, ымыркайдын адаптациясына жана жалпы физикалык өнүгүүсүнө терс таасир этет. Изилдөөнүн максаты жаңы төрөлгөндөрдөгү мурун бөлүгүнүн кыйшайышынын этиологиясы жана патогенези, клиникалык көрүнүштөрү, ошондой эле диагностика ыкмалары жана дарылоо тактикасы боюнча заманбап илимий маалыматтарды талдоо жана системалаштыруу болду. Анатомиялыкфизиологиялык өзгөчөлүктөрдү, деформациялардын калыптануу механизмдерин, ошондой эле консервативдик жана хирургиялык дарылоонун натыйжаларын камтыган оригиналдуу клиникалык изилдөөлөр, серептик макалалар жана диссертациялык иштер аналитикалык түрдө каралды. Талдоо көрсөткөндөй, жаңы төрөлгөндөрдөгү мурун бөлүгүнүн деформациялары антенаталдык мезгилде – жатын ичиндеги өнүгүүнүн өзгөчөлүктөрүнө байланыштуу, ошондой эле интранаталдык мезгилде – төрөт жаракатынын натыйжасында пайда болушу мүмкүн. ЖТМБКнын клиникалык көрүнүштөрү минималдуу функционалдык бузулуулардан тартып мурун жолдорунун олуттуу обструкциясына чейин өзгөрүп турары аныкталды. Бөлүктүн деформацияларынын алыскы кесепеттери мурун көңдөйүнүн жана кошумча көңдөйлөрдүн өнөкөт сезгенүү ооруларынын өнүгүшүнө, тиштешүүнүн бузулушуна жана кийинки жаш куракта туруктуу ринологиялык патологиянын калыптанышына алып келиши мүмкүн. Заманбап диагностикалык ыкмалар ЖТМБКны жашоонун алгачкы этаптарында аныктоого мүмкүндүк берет, ал эми дарылоо ыкмалары жаш куракты жана деформациянын даражасын эске алуу менен индивидуалдуу, негизинен щадящий тактикага багытталган. ЖТМБК салыштырмалуу аз кездешкенине карабастан, олуттуу клиникалык жана прогностикалык мааниге ээ. Бул патологияны эрте аныктоо, дисциплиналар аралык ыкма жана функционалдык бузулуулар менен алыскы татаалдашуулардын алдын алуу максатында дарылоо тактикасын негиздүү тандоо зарылдыгын шарттайт

Негизги сөздөр

ымыркай; төрөт жаракаты; неонаталдык оториноларингология; диагностика; дарылоо

Цитаталоо

APA Style
Adkhamov, A. & Babakhanov, G. (2025). Nasal septum deviations in newborns: Literature review. Eurasian Health Journal, 17(4), 115-141. https://doi.org/10.54890/1694-8882-2025-4-115
Copied!
Vancouver Style
Adkhamov, A., Babakhanov, G.. Nasal septum deviations in newborns: Literature review. Eurasian Health J. 2025;17(4):115-41. https://doi.org/10.54890/1694-8882-2025-4-115
Copied!

Колдонулган булактар

  1. Swain SK. Deviated nasal septum in children: A review. Int J Contemp Pediatr. 2022;9:308–13. DOI: 10.18203/2349-3291.ijcp20220462
  2. Bishop R, Sethia R, Allen D, Elmaraghy CA. Pediatric nasal septoplasty outcomes. Transl Pediatr. 2021;10(11):2883–7. DOI: 10.21037/tp-21-359
  3. Lawlor CM, Grant M, Levy J, Ananth A, Guarisco JL. Neonatal nasal septal deviation: Two cases of successful early surgical intervention. Ear Nose Throat J. 2017;96(8):20–3. DOI: 10.1177/014556131709600806
  4. Erdoğdu S. Septal deviation in newborns: A prospective study and literature review. Istanbul Med J. 2022;23(3):224–8. DOI:10.4274/imj.galenos.2022.01212
  5. Yunusov AS, Bogomilsky MR. Rhino-septoplasty in children and adolescents. Moscow: Gamma; 2001. 144.
  6. Harugop AS, Mudhol RS, Hajare PS, Nargund AI, Metgudmath VV, Chakrabarti S. Prevalence of nasal septal deviation in newborns and its precipitating factors: A cross-sectional study. Indian J Otolaryngol Head Neck Surg. 2012;64(3):248–51. DOI: 10.1007/s12070-011-0247-1
  7. Na KS, Kim IT, Han KS, Park MG, Choi HJ, Yang KH. The effects of pregnancy conditions on the incidence of nasal septal deformities in neonates. J Rhinol. 1999;6:145–9.
  8. Uygur K, Yariktaş M, Tüz M, Döner F, Ozgan A. The incidence of septal deviation in newborns. Kulak Burun Bogaz Ihtis Derg. 2002;9(2):117–20.
  9. Bhattacharjee A, Uddin S, Purkaystha P. Deviated nasal septum in the newborn: A 1-year study. Indian J Otolaryngol Head Neck Surg. 2005;57(4):304–8. DOI: 10.1007/BF02907694
  10. Jyoti D, Sharma P, Jamwal A, Arti. Prevalence of septal deviation in newborns: an institutional based cross sectional study. Int J Otorhinolaryngol Head Neck Surg. 2020;6(3):481–3. DOI: 10.18203/issn.2454-5929. ijohns20200556
  11. Jeppesen F, Windfeld I. Dislocation of the nasal septal cartilage in the newborn: Aetiology, spontaneous course and treatment. Acta Obstet Gynecol Scand. 1972;51(1):5–15. DOI: 10.3109/00016347209154962
  12. Jazbi B. Nasal septum deformity in the newborn: Diagnosis and treatment. Clin Pediatr. 1974;13(11):953–6. DOI: 10.1177/000992287401301107
  13. Jazbi B. Subluxation of the nasal septum in the newborn: Etiology, diagnosis, and treatment. Otolaryngol Clin North Am. 1977;10(1):125–38. DOI: 10.1016/S0030-6665(20)32656-6
  14. Stoksted P, Schønsted-Madsen U. Traumatology of the newborn’s nose. Rhinol. 1979;17(2):77–82.
  15. Kent SE, Reid AP, Nairn ER, Brain DJ. Neonatal septal deviations. J R Soc Med. 1988;81(3):132–5. DOI: 10.1177/014107688808100305
  16. Podoshin L, Gertner R, Fradis M, Berger A. Incidence and treatment of deviation of nasal septum in newborns. Ear Nose Throat J. 1991;70(8):485–7.
  17. Brain D. The etiology of neonatal septal deviations. Facial Plast Surg. 1992;8(4):191–3. DOI: 10.1055/s-20081064650. PMID:1286829
  18. Korantzis A, Cardamakis E, Chelidonis E, Papamihalis T. Nasal septum deformity in the newborn infant during labour. Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol. 1992;44(1):41–6. DOI: 10.1016/0028-2243(92)90311-L
  19. Gray LP. Prevention and treatment of septal deformity in infancy and childhood. Rhinol. 1977;15(4):183–91.
  20. Gray LP. Deviated nasal septum: Incidence and etiology. Ann Otol Rhinol Laryngol Suppl. 1978;87:3–20. DOI: 10.1177/00034894780873S201
  21. Hughes TE, Townsend GC, Pinkerton SK, Bockmann MR, Seow WK, Brook AH, et al. The teeth and faces of twins: Providing insights into dentofacial development and oral health. Aust Dent J. 2014;59:101–16. DOI: 10.1111/ adj.12101
  22. Grymer LF, Melsen B. The morphology of the nasal septum in identical twins. Laryngoscope. 1989;99(6(1)):642–6. DOI: 10.1288/00005537-198906000-00013
  23. Blackburn S. Maternal, fetal, & neonatal physiology: A clinical perspective. 5th ed. Philadelphia: Elsevier; 2017. 721.
  24. Richard JM, Avroy AF, Michele CW. Fanaroff and Martin’s neonatal-perinatal medicine: Diseases of the fetus and infant. 10th ed. Philadelphia: Elsevier Saunders; 2015. 1936.
  25. Sweet DG, Carnielli VP, Greisen G, Hallman M, Klebermass-Schrehof K, Ozek E, et al. European consensus guidelines on the management of respiratory distress syndrome: 2022 update. Neonatology. 2023;120(1):3–23. DOI: 10.1159/000528914
  26. Teul I, Slawinski G, Lewandowski J, Dzieciolowska-Baran E, Gawlikowska-Sroka A, Czerwinski F. Nasal septum morphology in human fetuses in computed tomography images. Eur J Med Res. 2010;15(2):202–5. DOI: 10.1186/2047-783X-15-S2-202
  27. Mamikoglu B, Houser S, Akbar I, Ng B, Corey JP. Acoustic rhinometry and computed tomography scans for the diagnosis of nasal septal deviation, with clinical correlation. Otolaryngol Head Neck Surg. 2000;123(1(1)):61– 8. DOI:10.1067/mhn.2000.105255
  28. Rajan R, Tunkel DE. Choanal atresia and other neonatal nasal anomalies. Clin Perinatol. 2018;45(4):751–67. DOI: 10.1016/j.clp.2018.07.011
  29. Kemal Ö, Atmaca S, Bel-Çeçen A, Düzgün B, Aygün HC. The use of nasal trumpet as a non-invasive treatment method in congenital nasal stenosis. Turk J Pediatr. 2017;59(2):210–3. DOI: 10.24953/turkjped.2017.02.017
  30. Tasca I, Compadretti GC. Immediate correction of nasal septum dislocation in newborns: Long-term results. Am J Rhinol. 2004;18(1):47–51. DOI: 10.1177/194589240401800110
  31. Aziz T, Biron VL, Ansari K, Flores-Mir C. Measurement tools for the diagnosis of nasal septal deviation: A systematic review. Nat Rev Dis Primers. 2014;43(1):11. DOI: 10.1186/1916-0216-43-11
  32. Baczek M, Hassmann E, Alifier M, Iwaszko-Krawczuk W. Acoustic rhinometry assessment of the nasal cycle in neonates. Acta Otolaryngol. 2001;121(2):301–4. DOI: 10.1080/000164801300043947
  33. Robin B, Wambach C, Patel K, Holland K, Karas A. Neonatal choanal atresia and stenosis. Neoreviews. 2025;26(6):380–90. DOI: 10.1542/neo.26-6-022
  34. Bajin MD, Önay Ö, Günaydın RÖ, Ünal ÖF, Yücel ÖT, Akyol U, et al. Endonasal choanal atresia repair: Evaluating the surgical results of 58 cases. Turk J Pediatr. 2021;63(1):136–40. DOI: 10.24953/turkjped.2021.01.016
  35. Serrano TL, Pfeilsticker L, Silva V, Hazboun I, Paschoal J, Maunsell R, et al. Newborn nasal obstruction due to congenital nasal pyriform aperture stenosis. Allergy Rhinol (Providence). 2016;7(1):37–41. DOI: 10.2500/ ar.2016.7.0146
  36. Ensing AE, Islam A, Kallogjeri D, Lieu JEC. Congenital nasal pyriform aperture stenosis: Retrospective case series, systematic review, and pooled analysis. Int J Pediatr Otorhinolaryngol. 2025;193:112359. DOI: 10.1016/j. ijporl.2025.112359
  37. Vanzieleghem BD, Lemmerling MM, Vermeersch HF, Govaert P, Dhooge I, Meire F, et al. Imaging studies in the diagnostic workup of neonatal nasal obstruction. J Comput Assist Tomogr. 2001;25(4):540–9. DOI: 10.1097/00004728-200107000-00006
  38. Patel VA, Carr MM. Congenital nasal obstruction in infants: A retrospective study and literature review. Int J Pediatr Otorhinolaryngol. 2017;99:78–84. DOI: 10.1016/j.ijporl.2017.05.023
  39. Manica D, Schweiger C, Netto CC, Kuhl G. Retrospective study of a series of choanal atresia patients. Int Arch Otorhinolaryngol. 2014;18(1):2–5. DOI:10.1055/s-0033-1358581
  40. Servos Li MM, Hamersley ERS, Baldassari C. Nasal disorders. Pediatr Rev. 2024;45(4):188–200. DOI: 10.1542/ pir.2023-006012
  41. Gupta G, Mahajan K. Nasal septal hematoma. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2025.
  42. Civantos AM, Callander J, Czechowicz J, Jacobson L, Rosbe KW. Management of newborn traumatic nasal deformity with a nostril retainer. Laryngoscope. 2024;134(3):1469–71. DOI: 10.1002/lary.30956