Аннотация
Острая парапроктит – бул клиникалык жактан маанилүү, параректалдык ткандардагы гнойдуу-сезгенүү жаракаты, кайталоо коркунучу жана аналдык фистуланын пайда болушуна байланыштуу өз убагында диагностикалоону, адекваттуу хирургиялык дренажды жана кийинки көзөмөлдү талап кылат. Бул изилдөөнүн максаты – курч парапроктит менен ооруган бейтаптардын этиологиясы, патогенези, классификациясы, диагностикасы, хирургиялык дарылоосу жана операциядан кийинки башкаруу боюнча учурдагы адабияттагы маалыматтарды жалпылоо болду. Салыштырма талдоонун элементтерин камтыган сүрөттөмөлүү адабият карап чыгуу жүргүзүлдү. Карап чыгуу көрсөткөндөй, курч парапроктит көбүнчө криптоглонддук инфекциянын полимикробиалдык флорасынын таасиринен жана гнойдун перианальдык, интесфинктердик, ишиоанальдык же супралеватордук мейкиндикке жайылышынан улам пайда болот. Типиктүү беттик абсцессди диагностикалоо үчүн клиникалык текшерүү жана манжа менен ректалдык текшерүү жетиштүү, ал эми кайталануучу, терең жана Крон оорусуна байланыштуу формалар магниттик-резонанс томографиясын же эндоанальдык ультраүн диагностикасын талап кылат. Убагында жасалган кесүү жана дренаж дарылоонун негизги ыкмасы бойдон калууда. Биринчи фистулотомия так ырасталган төмөн жайгашкан фистулалар учурунда гана негиздүү болуп, ал эми татаал формалар этаптык ыкманы талап кылып, зарыл болгондо дренаждык сетонду колдонууну камтышы мүмкүн. Анализделген булактарга ылайык, дренаждан кийин фистула пайда болуунун жыштыгы 23,0%дан 33,9%га чейин болгон, ал эми бир рандомизацияланган изилдөөдө тампонадды алып салуу оору деңгээлин 38,2 баллдан 28,2 баллга чейин төмөндөтүп, фистула пайда болуунун же кайра кайталоонун статистикалык маанилүү жогорулашына алып келген эмес. Антибиотик терапиясы системалуу инфекция, целлюлит, иммундук депрессия же кант диабети учурларында тандалма түрдө колдонулган. Оптималдуу башкаруу стратегиясы анатомиялык формасына, фистула пайда болуу тобокелдигине, системалуу көрүнүштөргө жана кошумча ооруларга жараша ылайыкташтырылышы керек. Изилдөөнүн практикалык мааниси курч парапроктит менен ооруган бейтаптарды катмарлуу башкаруу алгоритмин негиздөөдө, ал оорунун жөнөкөй жана татаал формаларын айырмалоого, сүрөткө түшүрүү, антибиотик терапиясы жана этаптуу хирургиялык дарылоо зарылдыгын өз убагында аныктоого, ошондой эле рецидив жана аналдык фистула түзүлүү тобокелдигин эске алууга мүмкүндүк берет
Негизги сөздөр
аноректалдык абсцесс; криптоглонддук инфекция; анальдык фистула; дренаж; сетон; операциядан кийинки байкооЦитаталоо
Колдонулган булактар
- McQuaid KR. Anorectal infections. In: Papadakis MA, Rabow MW, McQuaid KR, Nadler PL, Price EL, editors. Current medical diagnosis & treatment 2024. New York: McGraw Hill; 2024. 17–41.
- Qi C, Li J. Diagnostic performance of three-dimensional endoanal ultrasound compared with MRI in anal fistula: A systematic review and meta-analysis. Acad Radiol. 2026;33(5):1978–91. DOI: 10.1016/j.acra.2026.01.058
- Hosokawa T. Perianal sonographic approach to fistula-in-ano and perianal abscesses: A pictorial review. Cureus. 2026;18(2):e103963. DOI: 10.7759/cureus.103963
- Kussainova A, Bulegenov T, Dzhusupov K, Kuderbayev M, Kusainov A, Ashubayeva A, et al. Clinical and organizational aspects of paraproctitis management in the Abay region of Kazakhstan. Georgian Med News. 2025;10(367):131–6.
- Karacan E, Yılmaz EM. Treatment of the fistula tract with laser ablation in high anal fistula. J Clin Med Kaz. 2022;19(6):43–5. DOI: 10.23950/jcmk/12685
- Turner GA, Tham N, Chandra R, Read DJ, Chittleborough TJ, McCormick JJ, et al. Management of acute perianal abscess: Is surgeon specialization associated with improved outcomes? ANZ J Surg. 2024;94(5):938–44. DOI: 10.1111/ans.18836
- Casas MA, Correa Roa C, Schlottmann F, Bun ME, Rotholtz NA. Surgical outcomes of emergent perianal abscess treatment: Does colorectal specialization matter? J Surg Res. 2025;313:351–5. DOI: 10.1016/j.jss.2025.06.051
- Hu J, Li X, Zhang Y, Wang H, Chen L, Liu Q. Clinical application of the intersphincteric approach with internal incision combined with counter-drainage for deep perianal abscess. BMC Gastroenterol. 2025;25:94. DOI: 10.1186/s12876-025-03703-7
- Ghahramani L, Minaie MR, Arasteh P, Hosseini SV, Izadpanah A, Bananzadeh AM, et al. Antibiotic therapy for prevention of fistula in-ano after incision and drainage of simple perianal abscess: A randomized single blind clinical trial. Surgery. 2017;162(5):1017–25. DOI: 10.1016/j.surg.2017.07.001
- Kim HC, Simianu VV. Contemporary management of anorectal fistula. Surg Open Sci. 2024;17:40–3. DOI: 10.1016/j.sopen.2023.12.005
- Gaertner WB, Burgess PL, Davids JS, Lightner AL, Shogan BD, Sun MY, et al. The American society of colon and rectal surgeons clinical practice guidelines for the management of anorectal abscess, fistula-in-ano, and rectovaginal fistula. Dis Colon Rectum. 2022;65(8):964–85. DOI: 10.1097/DCR.0000000000002473
- Tarasconi A, Perrone G, Davies J, Coimbra R, Moore EE, Azzaroli F, et al. Anorectal emergencies: WSES-AAST guidelines. World J Emerg Surg. 2021;16:48. DOI: 10.1186/s13017-021-00384-x
- Kata A, Abelson JS. Anorectal abscess. Clin Colon Rectal Surg. 2024;37(6):368–75. DOI: 10.1055/s-0043-1777451
- Polyzou E, Gavatha M, Papageorgiou D, Mulita F, Akinosoglou K. Perianal abscesses. In: Vannelli A, editor. Diseases of the rectum and anus - a concise guide coloproctology. London: IntechOpen; 2025. DOI: 10.5772/intechopen.1010035
- Amato A, Bottini C, De Nardi P, Giamundo P, Lauretta A, Realis Luc A, et al. Evaluation and management of perianal abscess and anal fistula: SICCR position statement. Tech Coloproctol. 2020;24(2):127–43. DOI: 10.1007/s10151-019-02144-1
- Conner JN, Eren S, Tuma F. Perianal abscess. In: StatPearls. Treasure island. Tampa: StatPearls Publishing; 2023.
- Anand E, Pelly T, Joshi S, Shakweh E, Hanna LN, Hart A, et al. Current practice and innovations in diagnosing perianal fistulizing Crohn’s disease (pfCD): A narrative review. Tech Coloproctol. 2025;29(1):102. DOI: 10.1007/s10151-025-03122-6
- Habeeb H, Chen L, De Kock I, Kutaiba N, Vasudevan A, Srinivasan AR. Imaging in perianal fistulising Crohn’s disease: A practical guide for clinicians. World J Gastroenterol. 2025;31(34):110611. DOI: 10.3748/wjg.v31.i34.110611
- Kawecki MP, Kruk AM, Drążyk M, Domagała Z, Woźniak S. Exploring perianal fistulas: Insights into biochemical mechanisms, diagnostics and emerging therapeutic directions. Diagnostics. 2025;16(1):10. DOI: 10.3390/gastroent16010010
- Kumar S, Chaudhary RK, Shah SS, Kumar D, Nepal P, Ojili V. Current update on the role of endoanal ultrasound: A primer for radiologists. Abdom Radiol. 2024;49:2873–90. DOI: 10.1007/s00261-024-04300-0
- Barbu LA, Vasile L, Cercelaru L, Vîlcea ID, Șurlin V, Mogoantă SȘ, et al. Fused ischiorectal phlegmon with pre- and retroperitoneal extension: A case report and literature review. J Clin Med. 2025;14(14):4959. DOI: 10.3390/jcm14144959
- Reza L, Gottgens K, Kleijnen J, Breukink S, Ambe PC, Aigner F, et al. European society of coloproctology: Guidelines for diagnosis and treatment of cryptoglandular anal fistula. Colorectal Dis. 2024;26(1):145–96. DOI: 10.1111/codi.16741
- Erol T, Mentes B, Bayri H, Osmanov I, Leventoglu S, Yildiz A, et al. Preventing the recurrence of acute anorectal abscesses utilizing a loose seton: A pilot study. Pan Afr Med J. 2020;35:18. DOI: 10.11604/pamj.2020.35.18.21029
- Mocanu V, Dang JT, Ladak F, Tian C, Wang H, Birch DW, et al. Antibiotic use in prevention of anal fistulas following incision and drainage of anorectal abscesses: A systematic review and meta-analysis. Am J Surg. 2019;217(5):910–7. DOI: 10.1016/j.amjsurg.2019.01.015
- Van Oostendorp JY, Dekker L, van Dieren S, Bemelman WA, Buskens CJ, Gecse KB. Antibiotic Treatment foLlowing surgical drAinage of perianal abScess (ATLAS): Protocol for a multicentre, double-blind, placebo-controlled, randomised trial. BMJ Open. 2022;12(11):e067970. DOI: 10.1136/bmjopen-2022-067970
- Alabbad J, Almutairi S, Alsabagha N, Alhamly H, Alnaqi F. Associations between adjuvant antibiotic therapy and fistula formation after incision and drainage of anorectal abscesses: Results from a retrospective cohort study. Tech Coloproctol. 2026;30:24. DOI: 10.1007/s10151-025-03264-7
- Newton K, Dumville J, Briggs M, Law J, Martin J, Pearce L, et al. Postoperative packing of perianal abscess cavities (PPAC2): Randomized clinical trial. Br J Surg. 2022;109(10):951–7. DOI: 10.1093/bjs/znac225
- Hasan ZAIY, Mohamed B, AlSayegh R, AlMarzooq R. Incidence of anal fistula after pyogenic perianal abscess drainage in Kingdom of Bahrain. Ann Coloproctol. 2023;39(1):27–33. DOI: 10.3393/ac.2020.00962.0137
- Busbait SA. Recurrence rate and postoperative fistula formation: A retrospective analysis of surgically managed cases of anorectal abscess. Qatar Med J. 2025;2025(4):101. DOI: 10.5339/qmj.2025.101
- Fang F, Wen L. Multifactorial analysis of postoperative recurrence of anal fistula: A retrospective study. J Multidiscip Healthc. 2025;18:6015–24. DOI: 10.2147/JMDH.S537028
- Shehi E, Andrea G, Biberaj P, Dogjani A. Challenges in management of Fournier’s gangrene after the perianal abscess: A case report and review of literature. Open Access Maced J Med Sci. 2024;12(4):483–8. DOI: 10.3889/oamjms.2024.11964
- Zhang H, Gao X, Qu Y, Chen J, Liu H. The association between diabetes mellitus and perianal abscess: A meta-analysis. Diabetes Metab Syndr Obes. 2025;18:4449–63. DOI: 10.2147/DMSO.S543521
- Shevchuk IM, Novitsky OV, Shapoval AL, Sadovyi IY, Sverstyuk AS, Snizhko SS. Using ultrasound diagnostics and magnetic resonance tomography in surgical treatment of complicated forms of acute paraproctitis. World Med Biol. 2022;18(80):183–8. DOI: 10.26724/2079-8334-2022-2-80-183-188
- Sanchez-Haro E, Molinos S, Troya J, Tapiolas I, Vela S, Cardona PJ, et al. Bacteriology of anorectal abscess and anal fistula: A systematic review of the literature. Surg Infect. 2025;26(9):707–19. DOI: 10.1177/10962964251369451
- Polaino Moreno V, Caballero-Bermejo AF, Artés Caselles M, Serrano González J, Remírez Arriaga X, González Alcolea N, et al. Efficacy of amoxicillin/clavulanic acid after surgical drainage of perianal abscess in the prevention of the development of anal fistula (PERIQxA study): Study protocol for a multicenter randomized, double-blind clinical trial. Trials. 2024;25:122. DOI: 10.1186/s13063-024-07922-3
- Alam AA, Fathallah N, Aubert M, Benfredj P, Pommaret E, de Parades V. Does antibiotic therapy for anal abscess reduce the risk of fistula surgery? A retrospective study. J Visc Surg. 2025;49(9):102706. DOI: 10.1016/j.clinre.2025.102706
- Crook DL, Padfield O. A systematic review and meta-analysis of the use of packing in the management of perianal abscesses. Ann R Coll Surg Engl. 2025;107(1):29–34. DOI: 10.1308/rcsann.2023.0108
- Kim DR, Verhoeff K, Jogiat U, Miles A, Kung JY, Mocanu V. Role of prolonged packing in postoperative anorectal abscess management: A systematic review and meta-analysis. Can J Surg. 2024;67(5):E329–36. DOI: 10.1503/cjs.008423
- Skovgaards DM, Perregaard H, Dibbern CB, Nordholm-Carstensen A. Fistula development after anal abscess drainage – a multicentre retrospective cohort study. Int J Colorectal Dis. 2024;39:4. DOI: 10.1007/s00384-023-04576-6
- Ali OH, Hamza AA. Risk factors for fistula-in-ano development following perianal abscess drainage: A prospective study from Omdurman Teaching Hospital, Sudan. Rawal Med J. 2025;50(1):128–31. DOI: 10.5455/rmj.20240905061853
- Supatrakul E, Thunyacharoen S, Sanmae S, Sutharat P. Predictive factors and timing of developing anal fistula after drainage of cryptoglandular anorectal abscess: A retrospective cohort study. J Med Assoc Thai. 2024;107(5):292–9. DOI: 10.35755/jmedassocthai.2024.5.13979
- Adamina M, Minozzi S, Warusavitarne J, Buskens CJ, Chaparro M, Verstockt B, et al. ECCO guidelines on therapeutics in Crohn’s disease: Surgical treatment. J Crohns Colitis. 2024;18(10):1556–82. DOI: 10.1093/ecco-jcc/jjae089
- Lee JJ, Lightner AL. Management and treatment of perianal fistulizing Crohn’s disease. Clin Exp Gastroenterol. 2025;18:291–303. DOI: 10.2147/CEG.S528149
- Zeng X, Wang H, Deng Y, Deng Z, Bi W, Fu H. Causal relationship between obesity and anorectal abscess: A Mendelian randomization study. Front Med. 2024;11:1437849. DOI: 10.3389/fmed.2024.1437849
- Ye S, Huang Z, Zheng L, Shi Y, Zhi C, Liu N, et al. Restricted cubic spline model analysis of the association between anal fistula and anorectal abscess incidence and body mass index. Front Surg. 2024;10:1329557. DOI: 10.3389/fsurg.2023.1329557